ทาน หรือ การให้ นั้นเป็นบารมีที่สำคัญประการหนึ่งของพุทธศาสนา ที่ยังผลให้ผู้บำเพ็ญให้มากแล้ว รู้จักขัดเกลาตนเองพร้อมทั้งช่วยเหลือผู้อื่นไปในตัว โลกที่ขาดน้ำใจต่อกัน ย่อมแห้งแล้ง ประหนึ่งต้นไม้เพียงต้นเดียวย่อมประกอบเป็นป่าชุ่มชื่นไม่ได้ฉันนั้น

เกร็ดเล็กๆ น้อยๆ น่าจะสนุกพอกล้อมแกล้มเกี่ยวกับทาน ที่ผมหยิกยกมาใน entry นี้ ถูกเก็บตกจากพระไตรปิฎกและประมวลคำเทศน์ต่างๆ ที่ผมเคยได้รับฟังผ่านหูมาด้วยความรื่นเริง ลองอ่านดูนะครับ

1. ผู้ทำทานคนเดียวถึงจะรวย แต่ก็ขาดแคลนพรรคพวกและมิตรสหาย ผู้ที่ชวนคนอื่นมาทำทานแต่ตนเองไม่ทำ ถึงจะเต็มไปด้วยเพื่อนพ้อง แต่ตนกลับขัดสน ผู้ที่ทั้งชวนทั้งร่วมทำด้วย ย่อมยังความบริบูรณ์ของสมบัตินอกกาย และเพื่อนฝูงบริวาร

2. การให้ ด้วยจิตคิดอนุเคราะห์ ช่วยเหลือให้ผู้อื่นพ้นทุกข์ โดยปรารถนาให้เขาเป็นสุข เรียกว่า "ทาน" แต่การให้ด้วยจิตที่คิดสละความตระหนี่ส่วนตัวออกไป โดยละสิ่งที่เราหมายมั่นว่ามี และยึดถือด้วยโลภะ จะเรียกว่า "จาคะ" แปลว่าการสละออก

3. พระเวสสันดรยกบุตรธิดา กัณหา-ชาลี ด้วยจิตที่คิด "สละ" ไม่ใช่ยัดเยียดที่จะให้ใคร รวมทั้งไม่ได้บังคับลูกว่าต้องไปกับชูชก แต่พระองค์ทรงให้อิสรภาพของลูกในการตัดสินใจเลือกทางเดินของตนเอง

4. ทานของคนจนนั้นสบายหลายวิธี ไม่ต้องสิ้นเปลืองเงินทอง วัตถุสิ่งของ เป็นต้นว่า ช่วยด้านแรงงาน, ช่วยปลอบโยนให้กำลังใจ, ช่วยถ่ายทอดความรู้ (วิทยาทาน), และช่วยแนะนำสิ่งก่อประโยชน์ อันเป็นสัจธรรมแก่ผู้อื่น (ธรรมทาน)

5. "การให้ธรรม ชนะการให้ทั้งปวง" เพราะคนที่เข้าใจธรรมะหรือความจริงแล้ว สามารถยกระดับวิถีชีวิตโดยรวม เขาย่อมยินดีในการละชั่ว และยินดีต่อยอดความดี ด้วยปัญญาของตนเอง

6. สมัยพุทธกาล เคยมีสามเณรชะตาขาด จะต้องตายภายใน 3 วัน 7 วัน แต่ขณะเดินทางกลับบ้าน สามเณรพบปลาจำนวนมากเกยตื้น จึงปล่อยลงแม่น้ำด้วยความสงสาร ปรากฎว่า สามเณรนั้นกลับมีอายุยืนเกินร้อยปี

7. ทานในข้อ6 เรียกว่า "ชีวิตสทาน" เป็นการไถ่ชีวิต ทำได้ง่ายๆ เมื่อเราเดินเข้าไปในตลาด ซื้อปลาช่อนหรือปลาดุกที่กำลังจะถูกทุบหัว อ้าพะงาบๆ อัดกันอยู่ในถัง แล้วหาแม่น้ำสะอาดๆ ปล่อยมันลงไป เราจะเห็นปลาว่ายน้ำอย่างมีความสุขพลางนึกในใจว่า "กูรอดตายแล้วเว้ย" แทนที่จะมันจะต้องตายอย่างทรมาน เรากลับเป็นผู้ช่วยให้มันรอด ถ้าแพงหน่อยลองไถ่ชีวิตโคกระบือดูสิ

8. เมื่อมีใครมาล่วงเกินเราเบาบ้างหนักบ้าง แล้วเราบอกกับตัวเองว่า ช่างเถอะ อดโทษแก่คนที่ทำเราโกรธทั้งในอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต ทานนั้นเป็น "อภัยทาน" ซึ่งส่งเสริมอโทสะเจตสิก (ปัจจัยหนึ่งซึ่งเอื้อไม่ให้เกิดโทสะ) และสั่งสมบารมี เช่น ขันติ อุเบกขา และศีล บารมีไปในตัว ผู้ที่ละความพยาบาทส่วนตัวแล้ว ย่อมเป็นมนุษย์ที่มีศัตรูคู่อาฆาตน้อย อยู่ไหนใครๆ ก็เอ็นดู

9. ผู้รับมีผลต่อผลบุญที่เราจะพึงได้ ประดุจ เมล็ดพืชกับแปลงปลูกผัก การช่วยเหลือคนทั่วไปได้อานิงสงส์มากกว่าช่วยโจรผู้ร้าย ในทำนองเดียวกัน การดูแลพ่อแม่ก็ได้อานิสงส์สูงกว่าดูแลคนธรรมดา ขึ้นอยู่กับว่า บุคคลนั้นมีบุญคุณต่อเราแค่ไหน และเป็นเนื้อนาบุญที่บริสุทธิ์หรือไม่

10. แม้ถวายทานต่อพระพุทธเจ้า 100 ครั้ง ก็ยังได้บุญต่ำกว่า ถวายทานโดยมุ่งประโยชน์ต่อส่วนรวมครั้งหนึ่ง (ท่านหมายเอา สังฆทาน)

11. สังฆทาน คือการถวายปัจจัยแก่หมู่สงฆ์ โดยให้ต่อสถาบัน แทนการเจาะจงรายบุคคล ซึ่งเป็นทานที่คับแคบกว่า ต่อให้เป็นจีวรแค่ผืนเดียว ก็ถือเป็นสังฆทานได้ อยู่ที่เจตนาของผู้ให้

12. แทนที่จะซื้อถังสังฆทานสำเร็จรูปจากร้านค้า หรือจ่ายร้อยนึงแล้วยกถังที่วัดเตรียมไว้ให้มาสวดทำพิธี ลองเพิ่มความพยายามหน่อยดีไหมครับ เดินเข้าซุปเปอร์มาเก็ต แล้วเลือกของที่คิดว่าวัดกำลังขาดแคลนบ้าง เช่น ยาเคลือบกระเพาะ (พระฉันท์มื้อเดียว) ยาแปลกๆ เช่น คาลาดริล ยาหยอดตา ยาแก้อักเสบ อุปกรณ์เครื่องอุปโภคต่างๆ เช่น ไม้ถูพื้น ค้อน กาละมังซักผ้า สบู่เหลวสูตรยับยั้งแบคทีเรีย (พระห้ามใส่เครื่องหอม) หลอดไฟตะเกียบ ซอฟแวร์คอมพิวเตอร์ กระดาษ น้ำยาล้างห้องน้ำ น้ำยาโกนหนวด และอื่นๆ

13. เคยคิดจะถวายอาหารที่สร้างสรรค์ อันเปี่ยมด้วยสีสรรสุดๆ ในแบบที่ใครๆ ไม่เคยกล้าที่จะให้บ้างไหม ? สเต็กร้านนี้อร่อยโคตรเลย ทำไมไม่ลองถวายสเต็กชั้นดีแทนข้าวแกงหน้าปากซอยบ้าง ? ชอบทานอาหารญี่ปุ่นก็ลองถวายเซทอาหารญี่ปุ่น เช่น ข้าวหน้าหมูทอด ปลาแซลมอนอบเกลือ ข้าวห่อสาหร่าย เอาพาสต้าจากร้านอิตตาเลี่ยนหรือเค้กอร่อยๆ จากเอมโพรเรี่ยมบ้างเป็นไง ? ชอบฟาสฟู้ดก็ให้พิซซ่า, KFC, เอาชาเขียว ไวตามิลค์ น้ำผักรวมมิตรวีต้า หรือเปลี่ยนบรรยากาศเป็นติ่มซำร้านอร่อย ... ลองคิดออกนอกกรอบ แหวกความจำเจบ้างจะเป็นไรไป เพื่อรสชาดชีวิตเล็กๆ น้อยๆ ของพระที่ยังเป็นสมมุติสงฆ์

14. ให้ของที่คุณภาพต่ำกว่าที่เราใช้สอย ทานนั้นเรียกว่า "ทาสทาน" (ทานระดับทาส หรือคนรับใช้) เวลาผลตอบแทนสะท้อนกลับมา โภคะและทรัพย์สมบัติที่ได้ก็จะเป็นของชั้นปลายแถว เกรดด้อยกว่าที่เรามี เราใช้ ณ ปัจจุบันนั้นๆ

15. ให้ของที่คุณภาพเสมอตัวกับที่เราใช้สอย ทานนั้นเรียกว่า "สหายทาน" (ทานระดับเพื่อน) เวลาผลตอบแทนสะท้อนกลับมา โภคะและทรัพย์สมบัติที่ได้ก็จะเป็นของระดับปานกลาง เกรดพอๆ กับที่เรามี เราใช้ ณ ปัจจุบันนั้นๆ

16. ให้ของที่คุณภาพเหนือกว่าที่เราใช้สอย ตัวอย่างเช่น ปกติใช้สบู่นกแก้ว แต่เวลาซื้อให้พ่อแม่ก็เลือกสบู่เหลวยี่ห้อดีให้ หรืออาหารประจำเราคือมาม่าจานละ 20 บาทในโรงอาหาร แต่ซื้อบะหมี่เป็ดห่อละ 80 บาทในภัตตาคารใส่บาตรพระตอนเช้า เป็นต้น ทานนั้นเรียกว่า "สามีทาน" (ทานระดับสามีภรรยา หรือเลือกให้คนรักที่เทิดทูน) เวลาผลตอบแทนสะท้อนกลับมา โภคะและทรัพย์สมบัติที่ได้ก็จะเป็นของชั้นสูง เกรดหรูเริ่ด อลังการกว่าที่เราเคยมี เคยใช้ ณ ปัจจุบันนั้นๆ

17. อีกแง่หนึ่งของสามีทาน ไม่จำเป็นต้องเป็นของราคาแพงกว่าเสมอไป มีรายละเอียดให้เราใส่ใจอีกมากมาย เน้น service แทน product (ของดีเท่าเดิม แต่บริการประทับใจ) เช่น ตอนปรุงรสก็เน้นตามที่ถูกปากของผู้รับ (ไม่ใช่เอาตามใจเรา) พิถีพิถันกับความสะอาดมากขึ้น จัดแต่งให้สวยงาม น่ารับประทานกว่าที่เราจะกินเอง แล้วค่อยๆ ให้อย่างมีมารยาท ต่อให้เป็นของ product ชิ้นเดียวกัน แต่ value กลับเพิ่มขึ้น

18. เคล็ดลับความสวยและดูหน้าอ่อนเยาว์ด้วยทาน (ข้อนี้ Gomora ต้องอ่าน !) มีอยู่สี่ประการ ... คำนึงถึงความสดชื่นและสุขภาพของผู้รับหนึ่ง เน้นของสดใหม่ ห่างไกลคำว่าหมดอายุหนึ่ง พิถีพิถันกับแต่ละขั้นตอนอย่างปราณีตบรรจงหนึ่ง และสุดท้าย ลองบูรณะสิ่งที่เคยร่อแร่ชำรุด ให้สวยงามดั่งเดิม หรือมากขึ้นกว่าเดิมสิ

19. ทำใมไม่สวยหรือหล่อ เปล่งปลั่งขึ้นทันทีหลังจากให้ทานปุ๊บปั๊บเลยล่ะ ? ก็ร่างกายของเราไม่ได้ประกอบด้วยกรรมใหม่เท่านั้นนี่ ร่างกายประกอบด้วยอาหาร ธาตุจากสภาพแวดล้อม โครงสร้างเซลที่คงร่างเดิมให้ดำรงอยู่ (ประกอบกับอำนาจชนกกรรมเก่า) และจิตใจของเรา ถ้าจะปฏิวัติรูปร่างหน้าตาไปเลย คงต้องรอชาติหน้ากระมัง

20. สมัยพุทธกาล มีอุบาสกผู้หนึ่ง อธิษฐานหลังจากให้ทานว่า "ขอคำว่าไม่มี จงอย่าเกิดแก่ข้าพเจ้า" หลังจากนั้น ชาติถัดๆ ไป คนๆ นี้ก็แทบไม่เคยขาดแคลนอะไรอีกเลย

21. อธิษฐานคือการตั้งจุดประสงค์ ไม่ใช่การอ้อนวอนขอเสมอไป ขอนี่ส่วนใหญ่จิตประกอบด้วยความโลภ แต่บางครั้ง เราก็ขอเพราะเห็นประโยชน์ที่จำเป็นต่อเป้าหมายในการดำรงชีวิต ... ขอแบบใช้สมอง ไม่ใช่สนองตัณหา

22. จะขอได้สำเร็จ ปัจจัยต้องถึงพร้อม คือ สังคมเอื้ออำนายหนึ่ง มีกุศลกรรมสะสมไว้เพียงพอเป็นทุนรอนหนึ่ง มีอธิษฐานบารมีหนึ่ง อัตภาพนั้นเพียงพอต่อการเสวยผลหนึ่ง และอยู่ในขอบเขตของธรรมชาติหนึ่ง

23. การเอ่ยวาจาประกาศก้องออกไป จะมีผลต่อคำอธิษฐานมากกว่าเพียงนึกเอาในใจ เพราะ วจีกรรม หนักหน่วงกว่า มโนกรรม เหมือนกับนึกด่าคนกับพูดด่าคนตรงๆ อะไรจะได้ผลรุนแรงกว่ากันล่ะ ลองคิดดู

24. ให้ทานเพื่อหวังผลในอนาคต, ให้ทานเพราะเป็นการกระทำที่ดีจึงควรทำ, ให้ทานเพราะพ่อแม่ ญาติพี่น้อง มิตร กระทำสืบต่อกันมาจนวัฒนธรรมที่ดี เราจึงดำเนินรอยตาม, ให้ทานเพราะบุคคลผู้นั้นควรให้, ให้ทานเพราะนักบวชมีภาระต้องปฏิบัติธรรมต่อสู้กับกิเลสจึงเป็นหน้าที่ของฆราวาสต้องช่วยเหลือ, ให้ทานเพราะความสบายใจของเรา ... เจตนาที่แตกต่างเหล่านี้ ล้วนนำมาซึ่งผลลัพธ์ที่แตกต่างกันอย่างนึกไม่ถึง !

25. ทาน เป็น บุญ หรือ คุณงามความดี เพียง 2-3 ข้อ จากบุญทั้งหมด 10 อย่าง (บุญกริยาวัตถุ) ที่มนุษย์สามารถทำได้

26. ทานด้านอาหาร และของกิน มีผลต่อความสดใส และความหอมหวล ของกายทิพย์ตอนเป็นเทวดา, ทานด้านเครื่องนุ่งห่ม และของบริโภค ที่ไม่ใช่อาหาร มีผลต่อเครื่องประดับและความสวยงามของเครื่องแต่งกายตอนเป็นเทวดา, ทานด้านวัตถุเพื่อใช้สอยส่วนรวม บริจาคแก่สาธารณชน เช่น สิ่งก่อสร้าง อาคารเรียน โรงพยาบาล โบสถ์ พระพุทธรูป ห้องน้ำสาธารณะ มีผลต่อรัศมีและแสงสว่างเปล่งประกายตอนเป็นเทวดา

27. ถ้าอยากกลายรวยเท่า 'โอ๊ก พานทองแท้' ภายใน 3-7 วัน ก็หาพระอรหันต์ที่เพิ่งออกจากนิโรธสมาบัติ แล้วใส่บาตรหรือถวายทานท่านทันที ก่อนท่านจะรับจากใครเสียก่อน

28. การให้เมถุนธรรมเป็นทาน เช่น รูปโป๊, vcd น้องแนท, ให้เสพกามจากร่างกายของตัวเอง ตอบแทน ถือเป็นทานที่มีโทษ

29. เมื่อให้ทานไปบ่อยๆ แล้ว ยังงกและเห็นแก่ตัวอยู่เหมือนเดิม ใจไม่สปอร์ตขึ้น ก็ให้สังวรณ์ว่า ทานไม่ได้ช่วยอบรมจิตใจตัวเองเลย ลองระลึกดูว่าเวลาบริจาคอะไรที ต้องคำนึงถึงผลประโยชน์ต่อตนเอง ทั้งทางตรงทางอ้อม ทั้งชาตินี้หรือชาติหน้า ในแง่ของการลงทุนรึเปล่า ?

30. เฝ้าสังเกตต่อไป หากนิสัยของเรามีแนวโน้มที่จะสนุกสนานกับการแบ่งปันสิ่งของใหม่ๆ ด้วยรูปแบบ กรรมวิธีใหม่ๆ แตกต่างจากที่เราเคยทำ เช่น เคยรักที่จะอุปการะแต่สัตว์เดรัจฉาน แต่วันนึงกลับรู้สึกยินดีจะเอาเงินเดือนไปเลี้ยงเพื่อนฝูงบ้าง ลองจูงคนแก่ข้ามถนนบ้าง เห็นคนเดือดร้อนแล้วเสนอตัวเข้าช่วยบ้าง อยากจะถวายจตุปัจจัยแด่ภิกษุผู้รักษาศีลบ้าง ก็ถือว่าจิตใจของคุณกว้างขวางไพศาลขึ้นด้วยอานิสงส์แห่งทานแล้วครับ อนุโมทนาด้วย

เจริญในธรรมครับ ผิดพลาดประการใด มาสนทนากันเพิ่มเติม

Gow27 - วันนี้ไม่สบายใจ เลยขอเขียนเกี่ยวกับธรรมะ